Η Αίγινα της Μαίρης Γαλάνη Κρητικού

Μαίρη Γαλάνη-Kρητικού: μια μεγάλη προσωπικότητα της πολιτιστικής ιστορίας της Αίγινας. Ιδρυτικό μέλος του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου του Δήμου Αίγινας, συνετέλεσε σημαντικά στην πολιτιστική ζωή του τόπου.

Άνθρωποι της Αίγινας #8 – Μαίρη Γαλάνη Κρητικού

 

Μαίρη Γαλάνη Kρητικού, μία Αιγινήτισσα με τεράστια ιστορία… Ο παππούς της ήταν ιδρυτικό μέλος του πρώτου αρχαιολογικού μουσείου της Ελλάδας και φίλος του Αγίου Νεκταρίου, ο πατέρας της ήταν γιατρός του Καζαντζάκη. Η ίδια, ιδρυτικό μέλος του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου του Δήμου Αίγινας, συνετέλεσε σημαντικά στην πολιτιστική ζωή του τόπου. Γεννήθηκε στην Αίγινα, σπούδασε Γαλλική φιλολογία στη Σορβόννη, εργάστηκε στη γαλλική Figaro, στην εφημερίδα “Το ΒΗΜΑ” και άλλα έντυπα μέσα στην Ελλάδα.  Το 2010 εκδόθηκε το βιβλίο της “Αίγινα: Τα πρόσωπα – οι τόποι – οι μνήμες”. Την επισκεφθήκαμε στο υπέροχο σπίτι της στην Αίγινα, γεμάτο από τα παραδοσιακά κεντήματά της, με τα οποία ασχολείται εδώ και δεκαετίες, και είναι τιμή μας που μας μίλησε για τις μνήμες, τις αναμνήσεις της και όλα όσα αγαπάει στο νησί. Απολαύστε την!

 

Η Αίγινα με μια λέξη…

Η Αίγινα για μένα είναι ο δεύτερος εαυτός μου. Είμαι απόλυτα συνυφασμένη με την Αίγινα. 

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού πλάι στον καλλιτέχνη κο Γιάννη Μόραλη. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας

Αγαπάω την Αίγινα γιατί είναι όλη μου η ζωή και όλες μου οι μνήμες. 

Έχω μεγαλώσει τα παιδιά μου εδώ, τα εγγόνια μου, πάντα δίπλα στη θάλασσα. Οι πρώτες μου μνήμες ξεκινούν σε ένα πολύ παλιό σπίτι, του προπάππου μου, απέναντι από το παλιό δημαρχείο. Αυτό θέλω να είναι το θέμα του δεύτερου μου βιβλίου, γιατί αυτό το σπίτι ήταν μια περιπέτεια αφάνταστα μεγάλη. Το σπίτι έπιανε όλο το στενό μέχρι κάτω, είχε συκιές, αυλές, χαγιάτια, ήταν καταπληκτικό, και η θεια μας, η κόρη του προπάππου μου το είχε νοικιάσει. 

Το άλλο σπίτι που θυμάμαι ήταν το καταπληκτικό σπίτι με τον τεράστιο φίκο που είναι στην προέκταση του πύργου του Μάρκελλου, ένα πολύ ωραίο νεοκλασικό. Εκεί ήταν ο Νικολάκης ο Πέππας ο γιατρός που είχε πάρει την άλλη αδερφή της γιαγιάς μου. Σε αυτό το σπίτι είχε καλέσει και τον Βενιζέλο. 

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού με τον καλλιτέχνη κο Γιάννη Μόραλη. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας.

Ο Άγιος Νεκτάριος ήταν φίλος του παππού μου.

Μαζί βρήκαν τη θέση για το μοναστήρι και του έλεγε του παππού μου “Αντώνη, αυτές που θα έρθουν εδώ θα γίνουν πλούσιες.” Και όντως έτσι έγινε. Υπήρχε στο σαλόνι μας η πολυθρόνα του Αγίου Νεκταρίου, είχα και βιβλία του με αφιερώσεις και τα έχω χαρίσει στα παιδιά μου. 

 

Στην Αίγινα ο καθένας βρίσκει το δικό του το μέρος. 

Το δικό μου είναι ο Καζαντζάκης. 

 

Ο Καζαντζάκης ερχόταν στο σπίτι μας και είχε γιατρό τον πατέρα μου.

Θυμάμαι να παίζουν τάβλι με τη μάνα μου κάθε μεσημέρι αφού έτρωγε και μετά ανεβαίναμε στο σπίτι του Ρωκ Μελά και κάναμε βεγγέρες. Ο στρατηγός Μελάς, ο αδερφός του Παύλου Μελά και ο Ρωκ, γαμπρός του, που είχε κάνει το άγαλμα του αγνώστου στρατιώτη, εκεί μεγάλωσαν, ήταν φίλοι μου. 

 

Το Σπίτι του Καζαντζάκη στην Αίγινα, Greek Author Nikos Kazantzakis House in Aegina
Το Σπίτι του Νίκου Καζαντζάκη στην Αίγινα

Στην Αίγινα μπορεί ο κόσμος να απομονωθεί σε μια ακτή…

Ας πούμε εδώ στα βράχια του Καζαντζάκη. Ένα ακόμα μυστικό που δεν ήξερε παλιά ο κόσμος και τώρα φαίνεται να το έχει μάθει είναι τα αμάραντα που συνηθίζω να μαζεύω και να κάνω στεφάνια τον Μάιο για μένα και για τους φίλους μου.

 

Κάτι που μου αρέσει να κάνω στην Αίγινα…

Είναι να ψαρεύω με πατέντα του εγγονού μου. Σπάω έναν αχινό στην απόχη, κολυμπάω σε ολόκληρη την ακτή κι έχω μια τσέπη μεγάλη που βάζω τα ψάρια. Ο άντρας μου έκανε ψαροντούφεκο και μάλιστα είχαν συμφωνήσει με τον Καπράλο να μένει εκείνος στα ρηχά κι ο άντρας μου στα βαθιά για να πιάνουν χταπόδια!

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού στην Αίγινα. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας

Όταν έρχομαι Παρασκευή και το πλοίο φτάνει στο λιμάνι…

Νιώθω ότι αναπνέω. 

 

Το αγαπημένο μου μέρος στο νησί…

Είναι η Κολώνα. Εκεί πέρασα όλη μου τη ζωή, τότε δεν πάταγε άνθρωπος κι όταν είχε πανσέληνο έπαιρνα τις φίλες μου, τρέμανε να ανέβουν απάνω. Κι η Παλιαχώρα. Η μόνη που ανέβαινε τότε στην Κολώνα και στην Παλιαχώρα ήμουν εγώ. Θυμάμαι άνοιξη με ψιλοβρόχι να ακούω τον εσπερινό από το μοναστήρι. Και βεβαίως ο Άγιος Νικόλαος ο Θαλασσινός με τον οποίο με δένουν χιλιάδες αναμνήσεις. Όλη μου η ζωή, όλα μου τα φλερτ εκεί, όλοι μου οι φίλοι. Αγαπώ πολύ φυσικά και την πλευρά του Καζαντζάκη που κολυμπάω στα πολύ βαθιά νερά. 

Αρχαιολογικός Χώρος Κολώνας Αίγινα, Archaeological Sight of Kolona Aegina, Κολώνα Αίγινα
Αρχαιολογικός Χώρος Κολώνας Αίγινα

Η Αίγινα για μένα…

Ήταν μια πηγή μεγάλη γιατί ο προπάππους μου ήταν εδώ, ο παππούς μου ήταν ιδρυτικό μέλος του πρώτου αρχαιολογικού μουσείου της Ελλάδας στην Αίγινα, ο πατέρας μου ήταν γιατρός και πάλεψε στο νοσοκομείο της Αίγινας 40 χρόνια αμισθί, είναι ακόμα εκεί η φωτογραφία του. Η μητέρα μου ήταν διευθύντρια σχολείου και έκανε κοινωνική πρόνοια, έκανε τη στέγη για παιδιά των οποίων οι μητέρες δούλευαν, έκανε προσκοπισμό. Ο πατέρας μου επίσης δημιούργησε τον Μορφωτικό Σύλλογο Αίγινας. 

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας, Historical and Folklore Museum, Aegina
Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας

Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο το κάναμε με τη Γωγώ την Κουλικούρδη. 

Όπως θα διαβάσετε στο βιβλίο μου, ήταν μια καταπληκτική προφέσορας που μας κινητοποιούσε όλους κάθε καλοκαίρι. Τότε κάναμε πάρα πολλές δράσεις, καθαρίζαμε την Παλιά Χώρα, κάναμε θεατρικές παραστάσεις με τα ήθη και έθιμα της Αίγινας, σε μια εποχή που δεν συνέβαινε τίποτα άλλο στο νησί.

Το κτίριο του Λαογραφικού ανήκε στην Πολύμνια Ηρειώτη και την έπεισε η Γωγώ να χαρίσει το κτίριο για μουσείο, ήταν τότε ένα χάλασμα. Για να το κάνουμε κτίριο δουλέψαμε πάρα πολύ, με πάρα πολύ κόσμο. Και κάναμε μια γιορτή μεγάλη στις πρώην φυλακές της Αίγινας, όπου ήταν όλοι οι προφέσορες, όλοι οι ηθοποιοί που ήταν τότε στην Αίγινα. Οι πάντες βοήθησαν πάρα πολύ. Και τότε πήραμε πολλά λεφτά για να μπορέσουμε να κάνουμε το Λαογραφικό. Μετά ήμουν πρόεδρος του Λαογραφικού εκ μέρους του Δήμου και κάναμε τα εγκαίνια. 

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας, Historical and Folklore Museum, Aegina
Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας

Όλη αυτή η προσπάθεια για τον πολιτισμό της Αίγινας ήταν αέναη. 

Και μάλιστα μιλάμε για εποχές που ούτε τηλεόραση υπήρχε, ούτε ο κόσμος έβγαινε έξω, οπότε όλα αυτά που κάναμε τότε, ακόμα και τις παραστάσεις που ανεβάζαμε ως μαθητές, ήταν το μόνο που έδινε ζωή στην Αίγινα. 

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού στο αρχαιολογικό μουσείο. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας
Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού με την κόρη της, κα Ίριδα Κρητικού, και την κα Ζουμπουλάκη. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας

Αγάπησα την Αίγινα πάρα πολύ…

Υπήρξα και δημοτική σύμβουλος ένα φεγγάρι και μάλιστα ήταν δύσκολο φεγγάρι γιατί όταν έγινε η δικτατορία μας κατεβάσανε. Όταν έφυγε η δικτατορία ξαναπήγαμε όσοι είχαμε απομείνει για να φτιάξουμε τον Δήμο. Τότε ήταν που κάναμε πολύ ωραία πράγματα. Δηλαδή ήμασταν ένα ζωντανό κύτταρο μέσα σε όλους τους τομείς του πολιτισμού στην Αίγινα την εποχή εκείνη.

Τα μοναδικής τεχνοτροπίας κεντήματα της Μαίρης Γαλάνη Κρητικού που παρουσιάζουν βιωματικές εμπειρίες και λαογραφικά στοιχεία της Αίγινας.

 

Ιστορίες από τα παιδικά μου χρόνια στην Αίγινα…

Γεννήθηκα το 1936 στην Αίγινα.

Εζησα στην Αίγινα τα πρώτα 18 μου χρόνια και πήγα τα σχολειά μου, δημοτικό και γυμνάσιο εδώ. Τότε ήταν μια πολύ δύσκολη εποχή για το νησί γιατί η Αίγινα ήταν πάρα πολύ φτωχή, δεν υπήρχε ούτε τουρισμός ούτε τίποτα. 

 

Οι μνήμες μου από την κατοχή…

Η κατοχή ήταν τραγική, ο πατέρας μου σαν γιατρός πάλευε με ασπιρίνη να σώσει τον κόσμο, τα γράφω και στα βιβλίο μου. Η γιαγιά μου κατέβαινε με κουταλιές λάδι για τα παιδιά που πεινούσαν, ενώ όλα τα πράγματα μας τα καλά, τα κρύσταλλα του σπιτιού πήγανε στην Επίδαυρο και μας έστελναν πίσω μια οκά φασόλια για πράγματα καταπληκτικά.

 

Έτσι επέλεξαν οι γονείς μου την Αίγινα…

Ο πατέρας μου ήταν γιατρός. Είχε πάθει πλευρίτιδα και τον έστειλαν οι καθηγητές του εδώ πριν φύγει για Παρίσι να κάνει ακαδημαϊκή καριέρα, γιατί η Αίγινα τότε είχε πολύ καλό κλίμα. Αυτό πρέπει να ήταν γύρω στο 1934. Η μητέρα μου δίδασκε στον Πειραιά, ήταν Αρσακειάδα και περνούσε τα καλοκαίρια της στο νησί. Έτσι γνώρισε τον πατέρα μου. Ρομαντικά είπαν να μείνουν στην Αίγινα 2-3 χρόνια πριν φύγουν για Παρίσι. Τους πρόλαβαν όμως διάφορα γεγονότα και στη συνέχεια η γερμανική κατοχή κι έτσι έμειναν στην Αίγινα. Γι’ αυτό και δεν είχαν σπίτι δικό τους ποτέ. 

Τα συναισθήματα που μου ξυπνάνε οι παιδικές μου μνήμες από την Αίγινα…

Είναι γλυκόπικρα. Η Αίγινα για μένα είναι σαν ένα πρόσωπο που με τυλίγει. Βεβαίως μου έχει δώσει απογοητεύσεις ως μικρό παιδί. Εκείνη την εποχή η Αίγινα ήταν ένα κράμα φοβερού μεσαίωνα και μοντερνισμού. Θυμάμαι ότι η μητέρα μου μου φορούσε σορτς και παντελόνια, κάτι που δεν μπορούσε να φανταστεί κανείς στην Ελλάδα. Τότε ο κόσμος έλεγε πώς είμαι αγόρι και μάλιστα όταν ήμουν στο Παρίσι, γιατί πήγαινα πολύ συχνά από μικρή, έλεγαν πώς πάω να αλλάξω φύλο, και πολλά ακόμα πράγματα! Οι γονείς μου επειδή με λάτρευαν έλεγαν “μην τα μάθει η Μαίρη και χάσει τον αυθορμητισμό της”. Ήταν πολύ μπροστά για εκείνη την εποχή οι γονείς μου.

Μια εποχή που γύρισα στην Αίγινα από το Παρίσι…

Βρήκα τους φίλους μου χωμένους μέσα και θέλησα να τους διασκεδάσω, να τους βγάλω από τα σπίτια τους. Έτσι κάναμε για πλάκα τα βαφτίσια ενός σκύλου στο σπίτι μου. Με αφορμή αυτό το περιστατικό, κάτι καθηγήτριες που δεν άντεχαν τα σορτς μου ήθελαν να με πάνε μέσα με τον νόμο 4000! Έχω περάσει δύσκολες στιγμές, θα μπορούσα όμως να είχα περάσει ακόμα δυσκολότερες, γιατί από τότε ήμουν αυθόρμητη και δεν με ενδιέφεραν αυτά. Εν τέλει δεν τους επέτρεψα να μου αλλάξουν την πορεία μου και τη νοοτροπία μου. Υπήρχαν άνθρωποι που με αγαπούσαν πάρα πολλοί και άλλοι που δεν με άντεχαν.

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού στην Αίγινα

Τότε μάλιστα βοηθούσα πολύ την τοπική κοινωνία…

Ακόμα και οι καταστηματάρχες με φώναζαν να μιλήσω στους ξένους γιατί δεν καταλάβαιναν. Για μένα ήταν όλα αυτά φυσικά, αλλά τώρα το καταλαβαίνω, ότι σε εποχές που δεν έβγαιναν οι κοπέλες, εγώ πήγαινα και έκανα τις αναγνώσεις στην Κολώνα μόνη μου, ανέβαινα στην Παλιαχώρα μόνη μου για να κάνω τον περίπατό μου φορώντας σορτς. Τότε δεν ήταν εύκολο να τα κάνεις όλα αυτά. Στο μεταξύ η αδερφή της μητέρας μου, η οποία ήταν λόγια κι ήταν πολύ κολλητή με την Φρειδερίκη με έπαιρνε σε διάφορες δεξιώσεις στο παλάτι να ακούσω τη Bachauer, κι αυτά δεν τα έλεγα, ερχόμουν εδώ κι έπινα ουζάκι με τον αμαξά χωρίς να λέω πώς ζω στην Αθήνα. Πήγαινα τότε σε χορούς στη Μεγάλη Βρεταννία με τουαλέτες και εδώ φόραγα σορτς και έπινα ουζάκι, έμπαινα στα μαγαζιά κι έκανα την πωλήτρια. Η μητέρα μου με βοήθησε να τα κάνω όλα αυτά και να μη χάσω τον αυθορμητισμό μου, ήταν φοβερή γυναίκα.

 

Μετά τα 18 μου χρόνια…

Πέρασα στις Καλόγριες στην Αθήνα 3 χρόνια για να βελτιώσω τα γραπτά μου γαλλικά. Τα γαλλικά ήταν η πρώτη μου γλώσσα. Έπειτα έφυγα για Παρίσι, όπου έκανα σπουδές, δούλεψα ως εκπαιδευόμενη στη Figaro, μετά ήρθα στην Ελλάδα, εργάστηκα στο Βήμα και έγραψα και σε διάφορες άλλες εφημερίδες. Το οικονομικό ήταν δύσκολο εκείνη την εποχή γιατί δεν πλήρωναν στις εφημερίδες, οπότε έκανα την άλλη μου δουλειά, τη διδασκαλία της γαλλικής γλώσσας. Έκανα Sorbonne και γαλλική φιλολογία και μου άρεσε ιδιαίτερα να διδάσκω τη γλώσσα σε αρχάριους ενήλικες.

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Φωτογραφία από το σπίτι της κας Μαίρης Γαλάνη Κρητικού στην Αίγινα

Πάντοτε ήμουν μισή στην Αθήνα και μισή στην Αίγινα. 

Η κατοικία μου ήταν στην Αθήνα αφού παντρεύτηκα, αλλά κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή ήμουν πάντοτε στην Αίγινα. Εκτός από τις μέρες της καραντίνας, δεν έχω λείψει ποτέ Παρασκευές, Σάββατα και Κυριακές από το νησί!

Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Φωτογραφία από το σπίτι της κας Μαίρης Γαλάνη Κρητικού στην Αίγινα
Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού μπροστά από τα διάσημα κεντημένα μαξιλάρια – έργα τέχνης της. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας
Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού στο Ναύπλιο για μία από τις εκθέσεις της. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας
Μαίρη Γαλάνη Κρητικού Αίγινα, Mary Galani Kritikou Aegina
Η κα Μαίρη Γαλάνη Κρητικού φωτογραφίζεται μπροστά από τα μοναδικής τεχνοτροπίας κεντήματά της σε έκθεση στην Αθήνα. Από το προσωπικό αρχείο της ιδίας

Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερες ιστορίες #weloveaegina!

Θέλεις να γίνεις κι εσύ πρεσβευτής της Αίγινας ή γνωρίζεις κάποιον που θα ήθελε να γίνει; Στείλε μας ένα e-mail στη διεύθυνση: ask@weloveaegina.com ή επικοινώνησε μαζί μας στα social media του weloveaegina!

#weloveaegina

Ακολούθησε το @we_love_aegina στο Instagram και το Facebook

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Solve : *
24 − 3 =